سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

135

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

ضامن بودن جناياتى را كه حيوان بواسطه دستها مرتكب مىشود راكب يا قائد نيز ضامن مطلق جناياتى هستند كه حيوان در حال ايستاده انجام مىدهد . شارح ( ره ) در دنبال [ يضمن راكب الدّابة ما تجنيه الخ ] مىافزايند : نه جناياتى كه حيوان با دو پايش مرتكب مىگردد چه آن‌كه راكب مالك افعال صادر از دو پاى حيوان نبوده و بر آن تسلّطى ندارد لاجرم ضمان اين گونه از جنايات از عهده وى ساقط است . و بعد بدنبال [ و القائد لها كذلك ] مىفرماين : يعنى كسى كه افسار حيوان به دستش بوده و در جلو حيوان حركت مىكند ضامن جناياتى است كه بوسيله دو دست و سر حيوان انجام ميگيرد نه آنچه با دو پاى آن واقع مىشود و دليلش همان است كه در فوق به آن اشاره شد يعنى قائد بر دو دست و سر حيوان مسلّط بوده لاجرم جنايات صادره از ايندو عضو در كنترل و اختيار وى بوده ازاين‌رو در عهده او محسوب مىشوند بخلاف دو پاى حيوان . و پس از [ و كذا يضمن جنايتها مطلقا لو وقف الخ ] مىفرماين : مدرك و مستند اين تفصيل اخبار فراوانى است كه در اينباب وارد شده كه در برخى از آنها بر فرق و تفصيل مزبور تنبيه گرديده و اين مضمون وارد شده است كه : راكب و قائد مالك دو دست و سر حيوان بوده لاجرم به هرطرف كه بخواهند سر و دو دست حيوان را مىگردانند ولى نسبت به دو پاى حيوان كوچكترين اختيارى ندارند چه آنكه دو پاى حيوا در خلف و پشت واقع شده است ولى سائق مالك جميع اعضاء حيوان است ، لذا تمام افعال صادره از اعضاء حيوان تحت اختيار او مىباشد .